Việc cập nhật dự liệu số với ĐMT, GPMT, ĐKMT Đây là quy định mới trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BVMT, đang được Chính phủ cho ý kiến hoàn thiện trước khi trình Quốc hội.

Theo lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT), việc sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường (BVMT) lần này nhằm thể chế hóa kịp thời các quan điểm, chủ trương mới của Đảng về mô hình phát triển đất nước, đặc biệt là Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới; thực hiện chủ trương của Chính phủ về cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương; tháo gỡ ngay những khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn phát sinh trong quá trình thi hành Luật trước yêu cầu mới đặt ra từ thực tiễn phát triển.

Phương thức quản lý nhà nước về môi trường chuyển từ tư duy đối phó thụ động sang tư duy ứng phó chủ động. Ảnh: DeepC.

Quá trình xây dựng dự thảo Luật quán triệt quan điểm đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo hướng Luật chỉ quy định những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội; những nội dung mang tính kỹ thuật, thường xuyên thay đổi hoặc thuộc yêu cầu quản lý sẽ giao Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền quy định chi tiết.

Quản trị môi trường dựa trên dữ liệu

Với định hướng chuyển dần từ phương thức quản lý truyền thống bằng hồ sơ giấy sang mô hình quản trị hiện đại dựa trên nền tảng số, dự thảo Luật đã bổ sung quy định nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc hình thành và phát triển nền tảng dữ liệu về môi trường quốc gia, là hệ thống dùng chung, liên thông từ Trung ương đến địa phương, tích hợp với Trung tâm dữ liệu quốc gia.

Theo đó, các dữ liệu về đánh giá tác động môi trường (ĐTM), giấy phép môi trường (GPMT), quan trắc tự động liên tục và nhật ký chất thải bắt buộc phải cập nhật trên nền tảng dữ liệu số. Đây là cơ sở cốt lõi để chuyển dịch phương thức quản lý, giảm “tiền kiểm” và tăng cường “hậu kiểm”, phòng ngừa từ sớm, từ xa các vấn đề môi trường dựa trên phân tích dữ liệu, vừa bảo đảm tính hiệu quả, vừa giảm tối đa chi phí tuân thủ cho các doanh nghiệp.

Mặt khác, từ thực tế đấu tranh phòng ngừa vi phạm pháp luật về BVMT thời gian qua cho thấy, tình trạng một số đơn vị tư vấn môi trường không đủ năng lực sao chép báo cáo ĐTM, gian lận dữ liệu quan trắc nền gây rủi ro pháp lý lớn cho dự án, đặc biệt làm chậm quá trình thẩm định, phê duyệt báo cáo, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án, đồng thời làm yếu đi vai trò phòng ngừa của ĐTM.

Thực tế đó đặt ra yêu cầu cần phải nâng cao năng lực, có giải pháp quản lý chặt chẽ các đơn vị này, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp khi thực hiện dự án đầu tư. Dự thảo Luật mới sẽ bảo đảm các quy định về điều kiện hành nghề dịch vụ tư vấn môi trường không làm phát sinh thủ tục hành chính, phát sinh giấy phép con và gia tăng chi phí tuân thủ.

Thực hiện EPR, nhà sản xuất sẽ không đóng tiền vào Quỹ BVMT

Về thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, nhằm thực hiện đúng bản chất của cơ chế EPR là nhà sản xuất phải trực tiếp chịu trách nhiệm và tham gia thực chất vào hệ sinh thái thu gom, tái chế, dự thảo Luật đề xuất không duy trì cơ chế đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam, bởi đây chỉ là hình thức thực hiện trách nhiệm tái chế có tính tạm thời, chuyển tiếp trong bối cảnh hạ tầng tái chế trong nước còn hạn chế, không phải là giải pháp có tính lâu dài.

Dự thảo Luật đề xuất không duy trì cơ chế đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam. Ảnh: Duy Tân.

Thay vào đó, dự thảo Luật cho phép nhà sản xuất, nhập khẩu được chuyển tiếp phần nghĩa vụ tái chế chưa hoàn thành sang các năm tiếp theo theo lộ trình của Chính phủ và xác lập rõ vai trò của tổ chức đại diện (PRO) trong việc liên kết các doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm tái chế của mình.

Đề xuất mới này nhằm thúc đẩy các doanh nghiệp tham gia thực chất hơn vào việc phát triển hệ thống thu gom, tái chế ở Việt Nam; đồng thời giảm nguy cơ tiêu cực, lãng phí phát sinh trong quá trình quản lý, sử dụng tiền đóng góp của doanh nghiệp.

Đổi mới quản lý chất lượng môi trường nước

Về kiểm soát xả nước thải dựa trên khả năng chịu tải của môi trường nước mặt, Bộ NN-MT thống nhất cao với quan điểm cần đổi mới phương thức quản lý chất lượng môi trường nước theo lưu vực và nguồn tiếp nhận, chuyển từ phương thức kiểm soát chủ yếu dựa trên nồng độ chất ô nhiễm sang quản lý tổng hợp cả lưu lượng, nồng độ và tải lượng chất ô nhiễm phù hợp với khả năng chịu tải thực tế của nguồn nước.

Bộ sẽ tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện các nguyên tắc kiểm soát xả thải theo hướng khoa học, linh hoạt và phù hợp với đặc điểm tự nhiên và mục tiêu chất lượng nước của từng lưu vực, đồng thời quy định rõ phương pháp xác định khả năng chịu tải và cơ chế quản lý phù hợp với từng giai đoạn phát triển.

Đây là cơ sở quan trọng để bảo đảm vừa kiểm soát hiệu quả ô nhiễm môi trường nước, vừa tạo điều kiện cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh theo hướng phát triển bền vững.

Xây dựng thị trường carbon minh bạch

Bộ NN-MT xác định việc xây dựng và vận hành thị trường carbon trong nước là một trong những nội dung có ý nghĩa quan trọng nhằm thực hiện các cam kết của Việt Nam về ứng phó với biến đổi khí hậu, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Dự thảo Luật khuyến khích doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ giảm phát thải, tham gia vào thị trường carbon. Ảnh: Tùng Đinh.

Theo đó, dự thảo Luật đã bổ sung các quy định có tính nguyên tắc nhằm hướng tới việc xây dựng thị trường carbon minh bạch, thống nhất và vận hành phù hợp với thông lệ quốc tế; bảo đảm hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định phát thải khí nhà kính có độ tin cậy cao.

Các hoạt động sẽ triển khai như: bảo đảm kiểm soát chặt chẽ phát thải khí nhà kính ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư dự án, trong toàn bộ vòng đời sản phẩm và hoạt động tiêu dùng của xã hội. Hoàn thiện hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định giảm phát thải khí nhà kính theo tiêu chuẩn quốc tế; từng bước xây dựng tiêu chuẩn tín chỉ carbon, phương pháp tạo tín chỉ carbon trong nước tiệm cận với tiêu chuẩn quốc tế, bảo đảm vừa khuyến khích doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ giảm phát thải, vừa bảo vệ lợi ích quốc gia trong quá trình tham gia thị trường carbon trong nước và quốc tế.

• [2026] Hồ Sơ Pháp Lý Môi Trường: Hướng Dẫn Chi Tiết & Tối Ưu Tuân Thủ Cho Dự án, Nhà xưởng
• Sửa Luật Bảo vệ môi trường: [Bài 2] Cải cách mạnh thủ tục hành chính
• Sửa Luật Bảo vệ môi trường: [Bài 3] Tìm đáp án mới cho ‘bài toán’ phân loại rác
• Sửa Luật Bảo vệ môi trường: [Bài 4] Để xảy ra ô nhiễm, Chủ tịch tỉnh phải chịu trách nhiệm

Dự thảo Luật nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, xem doanh nghiệp là động lực then chốt của tăng trưởng kinh tế, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế.

Việc hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, phát triển xanh sẽ tạo nền tảng để thúc đẩy năng lực cạnh tranh quốc gia, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số một cách bền vững và hiệu quả.