Từ những đống rơm rạ sau mùa vụ đến các loại chai nhựa, lon kim loại, giấy vụn trong sinh hoạt hằng ngày, nhiều địa phương ở Nghệ An đang từng bước biến rác thải thành nguồn tài nguyên hữu ích. Những mô hình thiết thực không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn mang lại lợi ích kinh tế, xã hội, hướng tới phát triển xanh và bền vững.

Trong nhiều năm, rơm rạ sau thu hoạch hay các loại rác thải sinh hoạt thường được xem là gánh nặng đối với môi trường. Tuy nhiên, cùng với sự thay đổi trong nhận thức và hành động của người dân, nhiều địa phương trên địa bàn Nghệ An đang chứng minh rằng rác thải hoàn toàn có thể trở thành nguồn tài nguyên có giá trị nếu được phân loại, thu gom và sử dụng đúng cách.

Tại xã Văn Hiến, sau khi hoàn thành gieo cấy lúa vụ hè thu năm 2026, cán bộ, hội viên nông dân tiếp tục duy trì và đẩy mạnh phong trào sản xuất phân bón hữu cơ vi sinh từ phế phụ phẩm nông nghiệp. Tranh thủ thời gian nông nhàn, hội viên tích cực thu gom rơm rạ, thân cây ngô, cây lạc, cỏ dại và các loại nguyên liệu hữu cơ khác để ủ men vi sinh theo đúng quy trình kỹ thuật.

Nguồn phân bón hữu cơ tạo ra không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào trong sản xuất nông nghiệp mà còn góp phần cải tạo đất, nâng cao độ phì nhiêu của đồng ruộng. Đặc biệt, việc tận dụng phế phụ phẩm nông nghiệp đã hạn chế tình trạng đốt rơm rạ sau thu hoạch, qua đó giảm thiểu ô nhiễm môi trường và phát thải khí nhà kính.

Không chỉ ở khu vực nông thôn, tại phường Vinh Phú, phong trào phân loại và thu gom rác tái chế do các cấp hội phụ nữ triển khai cũng đang mang lại những kết quả tích cực. Các loại chai nhựa, lon kim loại, giấy vụn và nhiều vật liệu có khả năng tái chế được hội viên thu gom, phân loại định kỳ thay vì bỏ lẫn vào rác thải sinh hoạt.

Thực tế cho thấy, việc phân loại và thu gom rác tái chế tại phường Vinh Phú đã mang lại nhiều hiệu quả thiết thực. Trước hết, lượng rác thải phải vận chuyển và xử lý giảm đáng kể do các loại chai nhựa, lon kim loại, giấy vụn được tách riêng để tái chế. Điều này góp phần hạn chế ô nhiễm môi trường, giảm áp lực cho công tác thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt tại địa phương.

Không dừng lại ở đó, nguồn kinh phí thu được từ bán rác tái chế đã trở thành quỹ hoạt động ý nghĩa của các chi hội phụ nữ. Từ nguồn quỹ này, nhiều hoạt động an sinh xã hội được triển khai như hỗ trợ hội viên có hoàn cảnh khó khăn, trao quà cho các gia đình chính sách, góp phần lan tỏa tinh thần tương thân tương ái trong cộng đồng.

Đặc biệt, mô hình đã góp phần nâng cao nhận thức của người dân về phân loại rác tại nguồn, hình thành thói quen tiết giảm, tái sử dụng và tái chế chất thải trong sinh hoạt hằng ngày. Đây là yếu tố quan trọng để xây dựng nếp sống văn minh, thân thiện với môi trường và hướng tới phát triển bền vững.

Từ những mô hình thiết thực ở nhiều địa phương tại Nghệ An có thể thấy rằng, mỗi người dân đều có thể góp phần bảo vệ môi trường bằng những hành động đơn giản hằng ngày. Khi rơm rạ được biến thành phân bón hữu cơ, khi chai nhựa, giấy vụn được thu gom để tái chế, rác thải đã được trao thêm một vòng đời mới, tạo ra những giá trị tích cực cho cộng đồng.

Bên cạnh việc phát huy vai trò, ý thức tự giác của người dân, công tác phân loại rác tại nguồn hiện nay cũng đã được quy định rõ trong hệ thống pháp luật. Bộ NN&MT đề xuất mức phạt hộ gia đình, cá nhân, tổ chức không thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt theo quy định hoặc không sử dụng bao bì chứa chất thải đúng quy định có thể bị xử phạt vi phạm hành chính từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng (thay thế NĐ 45/2022). Quy định này nhằm nâng cao trách nhiệm của mỗi người dân trong bảo vệ môi trường, đồng thời giảm áp lực cho hệ thống thu gom, xử lý chất thải.

Biến rác thải thành tài nguyên không chỉ là giải pháp bảo vệ môi trường mà còn là hướng đi bền vững trong phát triển kinh tế - xã hội. Những mô hình đang được triển khai tại Nghệ An chính là minh chứng sinh động cho sự thay đổi trong nhận thức và hành động của người dân, góp phần xây dựng những miền quê và khu dân cư ngày càng xanh, sạch, đẹp.

Bài viết liên quan:

• Hội thảo chuyên đề "Kinh tế tuần hoàn: Biến nước thải thành tài nguyên"

• Bộ NN&MT đề xuất phạt 1 triệu đồng nếu không phân loại rác sinh hoạt