Nhu cầu quản lý và tái sử dụng nước mưa trên thế giới đang trở nên cấp thiết, được xem là giải pháp bền vững để bổ sung nguồn nước ngầm, giảm áp lực lên hệ thống cấp nước sạch và hạn chế ngập lụt đô thị. Việc thu gom và sử dụng nước mưa giúp cung cấp nguồn nước tại chỗ cho sinh hoạt, sản xuất, đồng thời bảo vệ môi trường và hệ sinh thái.

Thụy Điển – Biến nước mưa thành ốc đảo xanh giữa đô thị

Trong khi nhiều thành phố trên thế giới vẫn xem nước mưa là một vấn đề cần thoát đi càng nhanh càng tốt, thì tại Sweden, nhiều khu đô thị lại lựa chọn một hướng đi hoàn toàn khác: biến nước mưa thành một phần của hệ sinh thái đô thị sống.

Thay vì chôn toàn bộ nước mưa dưới những hệ thống cống ngầm bê tông, các khu dân cư tại Thụy Điển thiết kế những hồ sinh thái, vùng đất ngập nước, rãnh sinh học và không gian xanh mở để tiếp nhận, lưu giữ và xử lý nước mưa ngay trong tự nhiên. Những khu vực này không chỉ đóng vai trò hạ tầng thoát nước mà còn trở thành các “ốc đảo sinh học” giữa lòng thành phố.

Khi mưa lớn xảy ra, nước được dẫn vào các hồ cảnh quan hoặc khu đất ngập nước thay vì dồn áp lực vào hệ thống cống. Nhờ đó, nguy cơ ngập úng đô thị được giảm đáng kể. Đồng thời, lớp thực vật, đất và hệ sinh thái tự nhiên còn giúp lọc bụi bẩn, dầu mỡ và các chất ô nhiễm trước khi nước quay trở lại sông hồ hoặc thấm xuống mạch nước ngầm.

Điều đặc biệt là các công trình này không mang cảm giác của một “hệ thống kỹ thuật”, mà giống như những công viên sinh thái tự nhiên. Chim chóc, côn trùng, cá, ếch và các loài thụ phấn dần quay trở lại sinh sống. Người dân có thêm không gian thư giãn, trẻ em có cơ hội tiếp xúc với thiên nhiên ngay trong thành phố, còn đô thị thì trở nên mát mẻ và dễ chịu hơn nhờ mặt nước và cây xanh.

Đây chính là tư duy của “hạ tầng xanh” và “đô thị bọt biển” (Sponge City) — nơi nước không bị xem là gánh nặng mà trở thành tài nguyên giúp hồi sinh môi trường sống đô thị.

Quản lý và tái sử dụng nước mưa - Giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến các trận mưa cực đoan ngày càng gia tăng, nhiều thành phố đang nhận ra rằng chỉ mở rộng cống thoát nước là không đủ. Những giải pháp dựa vào tự nhiên đang chứng minh hiệu quả bền vững hơn, vừa giảm ngập, vừa cải thiện môi trường, vừa nâng cao chất lượng sống cho cộng đồng.

Không chỉ riêng nước mưa, tư duy này còn mở ra hướng tiếp cận mới cho toàn bộ vòng tuần hoàn nước trong đô thị. Từ mái xanh, mặt đường thấm nước, hồ điều hòa sinh thái cho tới các giải pháp xử lý nước thải phân tán tại nguồn, tất cả đều hướng tới mục tiêu đưa nước quay trở lại với tự nhiên thay vì chỉ “xả bỏ”.

Đó cũng là lý do nhiều mô hình đô thị hiện đại đang ưu tiên các giải pháp xử lý nước thải sinh học tại chỗ, cho phép tái sử dụng nguồn nước sau xử lý cho tưới cây, cảnh quan hay bổ sung hệ sinh thái xanh. Khi nước được xử lý và tuần hoàn ngay trong khu dân cư, đô thị không chỉ giảm áp lực hạ tầng mà còn tiến gần hơn tới mục tiêu phát triển bền vững và hồi sinh môi trường.

Những gì Sweden đang làm cho thấy một điều rất rõ ràng: thành phố và thiên nhiên không nhất thiết phải đối lập nhau. Nếu được thiết kế đúng cách, đô thị hoàn toàn có thể trở thành nơi con người, nước và hệ sinh thái cùng tồn tại hài hòa.

Nguồn: tainguyenmoitruong.vn