Nông nghiệp tuần hoàn – Xu hướng tất yếu trong phát triển kinh tế xanh tại Việt Nam

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên thiên nhiên và yêu cầu ngày càng cao về bảo vệ môi trường, phát triển nông nghiệp theo hướng tuần hoàn đang trở thành một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và hướng tới tăng trưởng bền vững tại Việt Nam. Thay vì tập trung vào mô hình sản xuất truyền thống với nguyên liệu đầu vào và chất thải đầu ra riêng biệt, nông nghiệp tuần hoàn hướng tới việc tái sử dụng, tái chế và khai thác tối đa giá trị của các nguồn tài nguyên trong toàn bộ chuỗi sản xuất.

Một trong những tài liệu có ý nghĩa định hướng cho quá trình này là “Sổ tay hướng dẫn phát triển nông nghiệp tuần hoàn phù hợp với điều kiện ở Việt Nam”, được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành theo Quyết định số 5134/QĐ-BNN-KHCN ngày 31/12/2024.

Cuốn sổ tay cung cấp những kiến thức nền tảng, nguyên tắc phát triển, các mô hình ứng dụng và hướng dẫn tổ chức triển khai nông nghiệp tuần hoàn phù hợp với điều kiện sản xuất của Việt Nam. Đây là tài liệu tham khảo hữu ích đối với cơ quan quản lý, doanh nghiệp nông nghiệp, hợp tác xã, trang trại, đơn vị tư vấn công nghệ và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực môi trường.

Đặc biệt, việc triển khai nông nghiệp tuần hoàn không thể tách rời hoạt động quản lý chất thải, xử lý nước thải, tái sử dụng nước và thu hồi tài nguyên. Đây chính là những lĩnh vực có vai trò quan trọng trong việc hình thành chuỗi sản xuất khép kín, giảm chi phí vận hành và hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường.

Bài viết dưới đây phân tích những nội dung quan trọng của sổ tay, đồng thời làm rõ các giải pháp kỹ thuật và khả năng ứng dụng thực tế trong hoạt động sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam. Toàn bộ file tài liệu pdf

1. Tổng quan về Sổ tay hướng dẫn phát triển nông nghiệp tuần hoàn tại Việt Nam

1.1. Thông tin về tài liệu

Sổ tay hướng dẫn phát triển nông nghiệp tuần hoàn phù hợp với điều kiện ở Việt Nam là tài liệu chuyên môn được xây dựng nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp theo hướng tiết kiệm tài nguyên, giảm chất thải và nâng cao hiệu quả kinh tế.

Một số thông tin cơ bản:

• Tên tài liệu: Sổ tay hướng dẫn phát triển nông nghiệp tuần hoàn phù hợp với điều kiện ở Việt Nam.

• Cơ quan ban hành: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

• Số quyết định: 5134/QĐ-BNN-KHCN.

• Ngày ban hành: 31/12/2024.

• Đơn vị nghiên cứu thực hiện: Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

• Phạm vi nghiên cứu: Các nguyên tắc, mô hình, tiêu chí và giải pháp phát triển nông nghiệp tuần hoàn phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Tài liệu được xây dựng trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang phải giải quyết đồng thời nhiều vấn đề: nâng cao năng suất, giảm chi phí sản xuất, kiểm soát ô nhiễm, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp.

1.2. Vì sao cần phát triển nông nghiệp tuần hoàn?

Trong phương thức sản xuất truyền thống, các hoạt động trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản và chế biến nông sản thường được tổ chức tương đối độc lập. Điều này dẫn đến tình trạng một số hoạt động sử dụng nhiều nguyên liệu, nước và năng lượng, trong khi các hoạt động khác lại phát sinh lượng lớn phụ phẩm chưa được khai thác hiệu quả.

Các nguồn chất thải phổ biến bao gồm:

Trong trồng trọt:

• Rơm rạ, thân cây, lá cây sau thu hoạch.

• Vỏ trấu, vỏ cà phê, vỏ lạc và phụ phẩm nông sản.

• Nước thải từ hoạt động sơ chế và chế biến.

• Bao bì phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đã qua sử dụng.

Trong chăn nuôi:

• Phân gia súc, gia cầm.

• Nước tiểu và nước rửa chuồng trại.

• Chất thải hữu cơ và thức ăn thừa.

• Nước thải vệ sinh thiết bị, khu vực chăn nuôi.

Trong nuôi trồng thủy sản:

• Bùn đáy ao, thức ăn dư thừa.

• Chất hữu cơ và chất dinh dưỡng trong nước.

• Nước thải từ hoạt động thay nước, vệ sinh ao nuôi.

Nếu không được thu gom và xử lý phù hợp, những nguồn phát sinh này có thể gây ô nhiễm đất, nước mặt, nước ngầm và không khí, đồng thời làm gia tăng chi phí quản lý môi trường cho các cơ sở sản xuất.

Nông nghiệp tuần hoàn đưa ra một cách tiếp cận khác: xem phụ phẩm và chất thải có khả năng tái chế là nguồn nguyên liệu thứ cấp. Thông qua các công nghệ phù hợp, chúng có thể được chuyển hóa thành phân bón hữu cơ, năng lượng sinh học, nước tái sử dụng hoặc nguyên liệu phục vụ các hoạt động sản xuất tiếp theo.

2. Những nguyên tắc cốt lõi trong phát triển nông nghiệp tuần hoàn

2.1. Tận dụng tối đa phụ phẩm và chất thải nông nghiệp

Nguyên tắc đầu tiên của nông nghiệp tuần hoàn là giảm thiểu lượng chất thải phải loại bỏ bằng cách thu gom, phân loại và khai thác giá trị sử dụng của các nguồn phụ phẩm.

Ví dụ, rơm rạ sau thu hoạch có thể được sử dụng làm nguyên liệu sản xuất phân compost, giá thể trồng nấm hoặc thức ăn cho gia súc sau khi xử lý phù hợp. Phân gia súc có thể được đưa vào hệ thống xử lý kỵ khí để thu hồi khí sinh học, sau đó phần bã được tiếp tục xử lý nhằm tạo ra sản phẩm hữu cơ.

Các hoạt động này không chỉ giúp giảm lượng chất thải phát sinh mà còn tạo thêm nguồn thu nhập và giảm sự phụ thuộc vào nguyên liệu đầu vào bên ngoài.

2.2. Kết hợp các hoạt động trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản

Một mô hình nông nghiệp tuần hoàn hiệu quả cần có sự liên kết giữa nhiều hoạt động sản xuất.

Trong đó, sản phẩm phụ của hoạt động này có thể trở thành nguồn đầu vào cho hoạt động khác nếu đáp ứng các yêu cầu về chất lượng và an toàn.

Chẳng hạn:

• Phân hữu cơ sau xử lý được sử dụng để cải tạo đất và bổ sung dinh dưỡng cho cây trồng.

• Phụ phẩm thực vật phù hợp được sử dụng làm thức ăn chăn nuôi.

• Nước sau xử lý đạt yêu cầu có thể được tái sử dụng cho tưới tiêu.

• Khí biogas được sử dụng làm nhiên liệu phục vụ hoạt động sản xuất.

Việc kết hợp các chuỗi sản xuất giúp giảm lãng phí tài nguyên, nâng cao tính chủ động và tạo ra hệ thống sản xuất có khả năng hỗ trợ lẫn nhau.

2.3. Tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải môi trường

Nông nghiệp tuần hoàn không chỉ hướng tới tái chế chất thải mà còn chú trọng tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng.

Một số giải pháp có thể triển khai gồm:

• Sử dụng năng lượng mặt trời trong trang trại.

• Thu hồi khí biogas từ chất thải chăn nuôi.

• Tối ưu hệ thống bơm, quạt và thiết bị sục khí.

• Ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm nước.

• Tận dụng phụ phẩm sinh khối làm nguồn năng lượng phù hợp.

Đối với các trang trại quy mô lớn, việc kiểm soát tiêu thụ điện năng của hệ thống xử lý nước thải và thiết bị phụ trợ có thể góp phần giảm đáng kể chi phí vận hành.

2.4. Phát triển chuỗi giá trị và liên kết sản xuất

Nông nghiệp tuần hoàn cần được tổ chức theo chuỗi liên kết thay vì chỉ tập trung vào một hộ sản xuất hoặc một trang trại đơn lẻ.

Doanh nghiệp cung cấp nguyên liệu, đơn vị sản xuất, cơ sở chế biến, đơn vị thu gom phụ phẩm và doanh nghiệp tiêu thụ cần có cơ chế phối hợp rõ ràng.

Đây là điều kiện quan trọng để bảo đảm đầu ra cho các sản phẩm tái chế, duy trì hoạt động sản xuất ổn định và nâng cao hiệu quả kinh tế của mô hình.

3. Các mô hình nông nghiệp tuần hoàn tiêu biểu phù hợp với điều kiện Việt Nam

Sổ tay đề cập đến nhiều mô hình có khả năng ứng dụng trong thực tế sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam. Mỗi mô hình có đặc điểm riêng, phù hợp với điều kiện sinh thái, quy mô sản xuất và nguồn lực đầu tư khác nhau.

3.1. Mô hình VACB – Vườn, ao, chuồng và biogas

VACB là mô hình phát triển từ hệ thống VAC truyền thống, bổ sung công nghệ xử lý chất thải chăn nuôi bằng hầm biogas.

Trong mô hình này, hoạt động trồng trọt, chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản được kết hợp nhằm tận dụng nguồn tài nguyên sẵn có.

Quy trình cơ bản:

1. Hoạt động chăn nuôi phát sinh phân và nước thải.

2. Chất thải được thu gom, phân tách và đưa vào hệ thống xử lý phù hợp.

3. Phần chất thải hữu cơ phù hợp được xử lý kỵ khí để thu hồi khí biogas.

4. Khí sinh học được sử dụng làm nhiên liệu.

5. Bã sau xử lý tiếp tục được kiểm soát và xử lý trước khi xem xét sử dụng làm phân hữu cơ.

6. Nước thải được xử lý bổ sung theo yêu cầu trước khi xả thải hoặc tái sử dụng.

Ưu điểm của mô hình VACB là tận dụng được nhiều nguồn tài nguyên, giảm áp lực chất thải và tạo thêm giá trị kinh tế cho trang trại.

Tuy nhiên, hệ thống biogas không đồng nghĩa với việc nước thải đã đạt yêu cầu xả thải. Các trang trại cần đầu tư thêm công đoạn xử lý nước thải sau biogas khi cần thiết.

3.2. Mô hình chăn nuôi an toàn sinh học 4F

Mô hình 4F được xây dựng trên sự liên kết giữa bốn thành phần:

• Farm: Trang trại.

• Food: Thực phẩm.

• Feed: Thức ăn chăn nuôi.

• Fertilizer: Phân bón.

Đây là hướng tiếp cận nhằm hình thành chuỗi sản xuất có sự liên kết giữa nguồn nguyên liệu, hoạt động chăn nuôi, chế biến và sản xuất phân bón.

Một trong những lợi ích của mô hình là tạo điều kiện kiểm soát nguồn nguyên liệu, giảm lãng phí phụ phẩm và nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc.

Đối với doanh nghiệp chăn nuôi, việc đầu tư hệ thống xử lý chất thải, thu hồi tài nguyên và kiểm soát môi trường là điều kiện quan trọng để duy trì hoạt động ổn định.

3.3. Mô hình kết hợp lúa – cá

Mô hình lúa – cá là phương thức kết hợp sản xuất trồng lúa với nuôi cá trong cùng hệ thống canh tác.

Cá có thể tận dụng một phần nguồn thức ăn tự nhiên trong ruộng, trong khi hoạt động nuôi cá tạo thêm giá trị kinh tế trên cùng diện tích đất.

Mô hình này có thể giúp đa dạng hóa sản phẩm, tăng hiệu quả sử dụng đất và tạo điều kiện phát triển hệ sinh thái nông nghiệp đa dạng hơn.

Việc triển khai cần kiểm soát chất lượng nước, mật độ thả nuôi, điều kiện thủy văn và sử dụng vật tư nông nghiệp hợp lý để bảo đảm an toàn cho cả cây trồng và thủy sản.

3.4. Mô hình lúa – tôm

Mô hình lúa – tôm được ứng dụng tại một số khu vực có điều kiện sinh thái nước lợ, đặc biệt tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Phương thức sản xuất này thường được tổ chức luân canh giữa trồng lúa vào mùa nước ngọt và nuôi tôm vào mùa nước mặn hoặc nước lợ phù hợp.

Ưu điểm nổi bật:

• Đa dạng hóa nguồn thu nhập.

• Khai thác điều kiện sinh thái tự nhiên.

• Hạn chế sự phụ thuộc vào một loại sản phẩm.

• Có khả năng nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

• Tạo điều kiện phát triển sản phẩm nông nghiệp theo hướng bền vững.

Tuy nhiên, chất lượng nguồn nước và khả năng kiểm soát độ mặn là những yếu tố quyết định hiệu quả của mô hình.

3.5. Mô hình tái chế phụ phẩm nông nghiệp thành phân hữu cơ

Đây là một trong những mô hình có tiềm năng ứng dụng rộng rãi tại Việt Nam.

Nguồn nguyên liệu có thể bao gồm rơm rạ, thân cây, lá cây, vỏ trấu, bã thực vật và phân gia súc đã được thu gom, phân loại.

Thông qua quá trình ủ sinh học có kiểm soát, các nguồn nguyên liệu hữu cơ có thể được chuyển hóa thành phân compost phục vụ cải tạo đất và bổ sung chất hữu cơ cho cây trồng.

Một quy trình cơ bản gồm:

1. Thu gom và phân loại nguyên liệu.

2. Nghiền, phối trộn và điều chỉnh độ ẩm.

3. Bổ sung chế phẩm vi sinh phù hợp khi cần thiết.

4. Tiến hành ủ và kiểm soát nhiệt độ.

5. Đảo trộn, theo dõi quá trình phân hủy.

6. Kiểm tra độ ổn định và chất lượng sản phẩm.

7. Hoàn thiện, đóng gói và đưa vào sử dụng.

Mô hình này có thể giúp giảm tình trạng đốt bỏ phụ phẩm, hạn chế ô nhiễm và tạo ra nguồn phân bón hữu cơ có giá trị.

4. Vai trò của công nghệ xử lý nước thải trong phát triển nông nghiệp tuần hoàn

Trong toàn bộ chuỗi sản xuất nông nghiệp, nước là nguồn tài nguyên thiết yếu. Tuy nhiên, các hoạt động chăn nuôi, sơ chế nông sản, nuôi trồng thủy sản và vệ sinh thiết bị đều có thể phát sinh nước thải chứa nhiều chất ô nhiễm.

Do đó, xử lý nước thải là một trong những hạng mục quan trọng khi xây dựng mô hình nông nghiệp tuần hoàn.

4.1. Những nguồn nước thải cần được quản lý

Nước thải chăn nuôi: Có thể chứa hàm lượng cao chất hữu cơ, chất rắn lơ lửng, Nitơ, Photpho và vi sinh vật.

Nước thải sơ chế nông sản: Có thể chứa đất cát, chất hữu cơ, tinh bột, dầu mỡ hoặc các thành phần đặc trưng tùy loại sản phẩm.

Nước thải nuôi trồng thủy sản: Có thể chứa thức ăn dư thừa, chất hữu cơ, chất rắn lơ lửng và các hợp chất dinh dưỡng.

Nước thải vệ sinh chuồng trại: Có thể chứa phân, nước tiểu, chất hữu cơ và vi sinh vật gây bệnh.

Việc khảo sát đặc tính nước thải là cơ sở để lựa chọn công nghệ xử lý phù hợp, tránh đầu tư thiếu hoặc lựa chọn thiết bị không đáp ứng yêu cầu.

4.2. Các công nghệ xử lý nước thải có thể ứng dụng

Tùy theo nguồn phát sinh, lưu lượng và nồng độ chất ô nhiễm, doanh nghiệp có thể xem xét kết hợp nhiều công nghệ khác nhau.

Công nghệ xử lý kỵ khí Biogas: Phù hợp với một số dòng nước thải chăn nuôi có tải lượng hữu cơ cao. Quá trình kỵ khí giúp phân hủy chất hữu cơ và thu hồi khí sinh học.

Công nghệ AO và AAO: Sử dụng các quá trình sinh học thiếu khí và hiếu khí hoặc kết hợp thêm vùng kỵ khí để xử lý chất hữu cơ và hỗ trợ loại bỏ Nitơ, Photpho.

Công nghệ MBBR: Sử dụng giá thể vi sinh di động nhằm tăng diện tích bám dính cho vi sinh vật. Công nghệ có thể được ứng dụng trong các hệ thống xử lý nước thải có yêu cầu tiết kiệm diện tích.

Công nghệ MBR: Kết hợp xử lý sinh học với màng lọc, giúp tách chất rắn và vi sinh vật trong nước. Đây là giải pháp có thể xem xét khi cần nâng cao chất lượng nước sau xử lý và hướng tới tái sử dụng.

Công nghệ lọc và khử trùng: Các công đoạn lọc, hấp phụ và khử trùng có thể được bổ sung tùy mục đích sử dụng nước đầu ra.

Việc lựa chọn công nghệ cần dựa trên kết quả phân tích mẫu nước thải, yêu cầu đầu ra, điều kiện mặt bằng, khả năng vận hành và chi phí đầu tư.

4.3. Tái sử dụng nước sau xử lý – Giải pháp tiết kiệm tài nguyên

Một trong những mục tiêu quan trọng của nông nghiệp tuần hoàn là giảm nhu cầu khai thác nguồn nước mới thông qua tái sử dụng nước sau xử lý.

Một số mục đích có thể xem xét:

• Tưới cây công nghiệp và cây trồng phù hợp.

• Tưới cây xanh trong khuôn viên trang trại.

• Vệ sinh đường nội bộ và một số khu vực sản xuất.

• Bổ sung nước cho các hoạt động kỹ thuật phù hợp.

Tuy nhiên, nước sau xử lý chỉ được tái sử dụng khi đáp ứng yêu cầu về chất lượng nước, mục đích sử dụng, điều kiện an toàn và quy định pháp luật liên quan.

Đặc biệt, không nên sử dụng trực tiếp nước thải sau biogas hoặc nước thải sau xử lý sơ bộ để tưới tiêu nếu chưa được đánh giá đầy đủ về nguy cơ ô nhiễm và an toàn sinh học.

5. Quản lý và tái chế chất thải rắn trong mô hình nông nghiệp tuần hoàn

Bên cạnh nước thải, chất thải rắn là dòng tài nguyên quan trọng cần được quản lý trong các trang trại và cơ sở chế biến nông sản.

5.1. Phân loại chất thải ngay tại nguồn

Việc phân loại giúp xác định phương án xử lý phù hợp và giảm nguy cơ lẫn tạp chất.

Các nhóm chính gồm:

• Chất thải hữu cơ dễ phân hủy.

• Phụ phẩm thực vật/ Phân gia súc, gia cầm.

• Bao bì, vật liệu đóng gói/Chất thải có yếu tố nguy hại.

• Bùn thải từ hệ thống xử lý nước thải.

Đặc biệt, bao bì thuốc bảo vệ thực vật, hóa chất và các chất thải nguy hại cần được thu gom, quản lý theo quy định, không đưa vào quy trình ủ phân hữu cơ thông thường.

5.2. Công nghệ sản xuất phân compost

Compost là giải pháp có khả năng ứng dụng rộng rãi đối với các nguồn phụ phẩm hữu cơ phù hợp.

Quá trình ủ cần kiểm soát các yếu tố:

• Tỷ lệ phối trộn nguyên liệu.

• Độ ẩm, Nhiệt độ, Độ thông khí.

• Tỷ lệ Carbon/Nitơ./Thời gian ủ.

• Độ ổn định và chất lượng sản phẩm.

Sản phẩm sau ủ cần được đánh giá chất lượng trước khi sử dụng hoặc lưu thông trên thị trường theo quy định.

5.3. Thu hồi năng lượng từ chất thải hữu cơ

Chất thải chăn nuôi và một số loại phụ phẩm hữu cơ có thể được sử dụng làm nguyên liệu cho quá trình phân hủy kỵ khí.

Khí biogas thu được có thể được sử dụng để phục vụ nhu cầu nhiệt hoặc năng lượng tại trang trại sau khi đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và an toàn.

Giải pháp này giúp giảm nhu cầu sử dụng một phần nhiên liệu truyền thống, đồng thời góp phần quản lý chất thải hữu cơ hiệu quả hơn.

6. Quy trình xây dựng và triển khai mô hình nông nghiệp tuần hoàn

Để phát triển một mô hình nông nghiệp tuần hoàn có hiệu quả, cần xây dựng kế hoạch tổng thể dựa trên điều kiện thực tế của từng cơ sở.

Bước 1: Khảo sát và đánh giá hiện trạng

Thu thập thông tin về quy mô sản xuất, diện tích đất, nguồn nước, hoạt động trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản và các dòng chất thải phát sinh.

Đối với dự án có quy mô lớn, cần thực hiện lấy mẫu và phân tích chất lượng nước thải, đất, chất thải hữu cơ và các yếu tố liên quan.

Bước 2: Xác định mục tiêu và lựa chọn mô hình

Căn cứ vào kết quả khảo sát để lựa chọn mô hình VACB, 4F, lúa – cá, lúa – tôm hoặc mô hình kết hợp phù hợp.

Mục tiêu cần được lượng hóa bằng các chỉ tiêu như giảm lượng chất thải, tăng tỷ lệ tái sử dụng nước, tiết kiệm năng lượng và nâng cao giá trị phụ phẩm.

Bước 3: Lựa chọn công nghệ và lập phương án đầu tư

Xây dựng sơ đồ công nghệ, lựa chọn thiết bị, xác định diện tích mặt bằng và tính toán công suất phù hợp.

Các hạng mục cần xem xét bao gồm:

• Hệ thống thu gom nước thải.

• Thiết bị tách rác và tách chất rắn.

• Bể điều hòa và công trình xử lý sinh học.

• Hệ thống lọc, khử trùng.

• Bể chứa nước sau xử lý.

• Hệ thống thu gom và xử lý chất thải hữu cơ.

• Hệ thống biogas khi phù hợp.

• Thiết bị quan trắc và kiểm soát vận hành.

Phương án đầu tư cần tính đến cả chi phí xây dựng, thiết bị, năng lượng, nhân công, bảo trì và chi phí quản lý chất thải thứ cấp.

Bước 4: Tổ chức thi công và vận hành

Quá trình thi công cần tuân thủ hồ sơ thiết kế, yêu cầu kỹ thuật và các quy định pháp luật liên quan.

Sau khi hoàn thành, cần chạy thử, hiệu chỉnh thiết bị, đánh giá hiệu quả xử lý và xây dựng quy trình vận hành tiêu chuẩn (SOP).

Nhân sự vận hành cần được đào tạo về kiểm soát chất lượng nước, bảo trì thiết bị và ứng phó sự cố.

Bước 5: Giám sát, đánh giá và cải tiến

Cần định kỳ theo dõi:

• Lưu lượng nước thải.

• Chất lượng nước đầu vào và đầu ra.

• Khối lượng chất thải hữu cơ được thu gom.

• Lượng phụ phẩm được tái sử dụng.

• Mức tiêu thụ điện năng.

• Lượng khí biogas thu hồi.

• Chi phí vận hành và hiệu quả kinh tế.

Việc giám sát giúp nhận diện những công đoạn chưa hiệu quả và điều chỉnh phương án công nghệ kịp thời.

7. VINACEE Việt Nam – Giải pháp công nghệ môi trường đồng hành cùng nông nghiệp tuần hoàn

Trong xu hướng phát triển kinh tế xanh, doanh nghiệp công nghệ môi trường đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các cơ sở nông nghiệp kiểm soát chất thải và tối ưu hóa tài nguyên.

Với định hướng hoạt động trong lĩnh vực công nghệ xử lý môi trường, VINACEE Việt Nam có thể tham gia vào chuỗi giá trị nông nghiệp tuần hoàn thông qua các giải pháp khảo sát, tư vấn, thiết kế, sản xuất thiết bị và triển khai hệ thống xử lý môi trường.

7.1. Giải pháp module xử lý nước thải trang trại

Module xử lý nước thải là giải pháp có thể xem xét cho các trang trại, hợp tác xã và cơ sở chế biến nông sản có lưu lượng nước thải nhỏ và trung bình.

Tùy theo đặc tính nước thải, hệ thống có thể tích hợp:

• Bể tách rác và tách chất rắn.

• Bể điều hòa. Công trình xử lý kỵ khí.

• Bể sinh học AO, AAO hoặc MBBR.

• Bể lắng hoặc màng lọc MBR.

• Hệ thống lọc và khử trùng.

• Bể chứa nước sau xử lý.

Ưu điểm của giải pháp module là khả năng tích hợp thiết bị, tối ưu mặt bằng, thuận tiện trong vận chuyển và lắp đặt. Tuy nhiên, công suất và cấu hình phải được thiết kế theo số liệu khảo sát thực tế.

7.2. Giải pháp bồn, bể xử lý nước thải Composite FRP

Bồn, bể Composite FRP có thể được sử dụng trong các hệ thống xử lý nước thải nông nghiệp tùy theo chức năng và yêu cầu thiết kế.

Vật liệu Composite FRP có một số ưu điểm:

• Khả năng chống ăn mòn phù hợp với nhiều môi trường hóa chất.

• Trọng lượng tương đối nhẹ.

• Có thể chế tạo theo kích thước và hình dạng yêu cầu.

• Thuận tiện trong vận chuyển và lắp đặt.

• Có khả năng tích hợp thành module thiết bị.

Việc lựa chọn chiều dày, kết cấu gia cường, loại nhựa nền và vật liệu gia cường cần được tính toán theo dung tích, tải trọng, điều kiện lắp đặt và tuổi thọ thiết kế.

7.3. Giải pháp xử lý và tái sử dụng nước sau xử lý

VINACEE có thể nghiên cứu cung cấp các hệ thống xử lý bổ sung nhằm nâng cao chất lượng nước sau xử lý, hướng tới các mục đích tái sử dụng phù hợp.

Tùy yêu cầu, hệ thống có thể bao gồm lọc đa tầng, lọc tinh, màng lọc và khử trùng.

Đây là giải pháp có ý nghĩa đối với những trang trại cần chủ động nguồn nước, giảm áp lực khai thác nước mới và tối ưu chi phí sản xuất.

7.4. Tư vấn, thiết kế và bảo trì hệ thống xử lý môi trường

Bên cạnh cung cấp thiết bị, hoạt động tư vấn và dịch vụ kỹ thuật có vai trò quan trọng đối với hiệu quả vận hành lâu dài.

Các nội dung có thể triển khai gồm:

• Khảo sát nguồn phát sinh nước thải.

• Đánh giá đặc tính chất thải.

• Lập phương án công nghệ.

• Thiết kế hệ thống xử lý.

• Sản xuất và lắp đặt thiết bị.

• Chạy thử và hướng dẫn vận hành.

• Bảo trì, bảo dưỡng định kỳ.

• Đánh giá và cải tiến hiệu suất hệ thống.

Việc đồng hành trong toàn bộ vòng đời dự án giúp chủ đầu tư kiểm soát chất lượng công trình, hạn chế sự cố và duy trì hiệu quả xử lý.

Kết luận: Nông nghiệp tuần hoàn là nền tảng cho phát triển nông nghiệp xanh và bền vững

Sổ tay hướng dẫn phát triển nông nghiệp tuần hoàn phù hợp với điều kiện ở Việt Nam là tài liệu tham khảo có giá trị trong quá trình chuyển đổi mô hình sản xuất nông nghiệp theo hướng tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Thông qua các mô hình VACB, 4F, lúa – cá, lúa – tôm và tái chế phụ phẩm nông nghiệp, tài liệu cho thấy khả năng kết hợp giữa các hoạt động trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản và chế biến nhằm hình thành chuỗi sản xuất có tính liên kết.

Tuy nhiên, để nông nghiệp tuần hoàn thực sự phát huy hiệu quả, cần chú trọng đầu tư đồng bộ các giải pháp quản lý chất thải rắn, xử lý nước thải, thu hồi năng lượng, tái sử dụng nước và kiểm soát chất lượng sản phẩm sau tái chế.

Đối với doanh nghiệp nông nghiệp, việc áp dụng mô hình tuần hoàn không chỉ góp phần giảm chi phí và hạn chế rủi ro môi trường mà còn mở ra cơ hội nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng yêu cầu của thị trường và chuỗi cung ứng xanh.

Đối với doanh nghiệp công nghệ môi trường, đây là cơ hội phát triển các giải pháp tổng thể, từ thiết kế, sản xuất thiết bị đến thi công và vận hành hệ thống xử lý môi trường.

VINACEE Việt Nam hướng tới đồng hành cùng doanh nghiệp, trang trại và hợp tác xã trong việc nghiên cứu, lựa chọn và triển khai các giải pháp xử lý nước thải, quản lý chất thải và công nghệ môi trường, góp phần thúc đẩy nền nông nghiệp tuần hoàn, tiết kiệm tài nguyên và phát triển bền vững tại Việt Nam.